Chính trị nhập môn: một số định nghĩa cần biết – TCPT số 34

Posted on Tháng Sáu 5, 2010 bởi

0



Để giúp quý bạn đọc nhận định lại một số từ ngữ trước khi đọc các bài tiêu điểm, mời quý bạn xem lại một số định nghĩa trích đăng từ Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Chính trị là tất cả những hoạt động, những vấn đề gắn với quan hệ giai cấp, dân tộc, quốc gia và các nhóm xã hội xoay quanh một vấn đề trung tâm đó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước.

Các đảng thường có một hệ tư tưởng hay một đường lối nhất định, nhưng cũng có thể đại diện cho một liên minh giữa các lợi ích riêng rẽ. Các đảng thường có mục tiêu thực hiện một nhiệm vụ, lý tưởng của một tầng lớp, giai cấp, quốc gia để bảo vệ quyền lợi của tầng lớp, giai cấp hay quốc gia đó.

Cộng Hòa: Theo nghĩa rộng nhất, một nền cộng hòa là một bang hay một quốc gia được lãnh đạo bởi những người không dựa sức mạnh chính trị của họ vào bất kỳ một quy luật nào vượt khỏi tầm kiểm soát của nhân dân trong bang hay nước đó. Một vài định nghĩa, bao gồm cả 1911 Encyclopædia Britannica, nhấn mạnh sự quan trọng của sự tự trị và luật pháp như là một phần của những điều kiện cần cho một cộng hòa. Tổ chức chi tiết của các nhà nước cộng hòa có thể rất khác nhau. Từ “Republic” (cộng hòa) bắt nguồn từ thành ngữ Latinh res publica, có thể dịch là “một việc công cộng”.

Cờ: Mảnh vài, lụa… có kích thước, màu sắc nhất định và có khi có hình tượng trưng, dùng làm hiệu cho một nước, một tổ chức chính trị… Thường dùng làm biểu tượng cho cái có tác dụng tập hợp lực lượng.

Chủ nghĩa cộng sản là một cấu trúc kinh tế xã hội và hệ tư tưởng chính trị ủng hộ việc thiết lập một xã hội phi nhà nước, không giai cấp, bình đẳng, dựa trên sự sở hữu chung và điều khiển chung đối với các phương tiện sản xuất và tài sản nói chung. Karl Marx cho rằng chủ nghĩa cộng sản sẽ là giai đoạn cuối cùng của xã hội loài người, đạt được qua một cuộc cách mạng vô sản.

“Chủ nghĩa cộng sản thuần túy” theo thuyết của Marx nói đến một xã hội không có giai cấp, không có nhà nước và không có áp bức, mà trong đó các quyết định về việc sản xuất cái gì và theo đuổi những chính sách gì được lựa chọn một cách dân chủ, cho phép mọi thành viên của xã hội tham gia vào quá trình quyết định ở cả hai mặt chính trị và kinh tế.

Dân chủ là một hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội, trong đó thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực thông qua một hệ thống bầu cử tự do.

Trong học thuyết chính trị, dân chủ dùng để mô tả cho một số ít hình thức nhà nước và cũng là một loại triết học chính trị. Mặc dù chưa có một định nghĩa thống nhất về ‘dân chủ’ nhưng có hai nguyên tắc mà bất kỳ một định nghĩa dân chủ nào cũng đưa vào. Nguyên tắc thứ nhất là tất cả mọi thành viên của xã hội (công dân) đều có quyền tiếp cận đến quyền lực một cách bình đẳng và thứ hai, tất cả mọi thành viên (công dân) đều được hưởng các quyền tự do được công nhận rộng rãi.

Đảng chính trị (thường được gọi vắn tắt là chính đảng hay đảng) là một tổ chức chính trị tự nguyện với mục tiêu được một quyền lực chính trị nhất định trong chính quyền, thường là bằng cách tham gia các chiến dịch bầu cử.

Hiến pháp là một hệ thống quy đinh những nguyên tắc chính trị căn bản và thiết lập kiến trúc, thủ tục, quyền hạn và trách nhiệm của một chính quyền. Nhiều hiến pháp cũng bảo đảm các quyền nhất định của nhân dân. Ngoài Hiến pháp được hiểu như hiến pháp chính quyền còn có một số hình thức khác mang nghĩa rộng hơn như là hiến chương, luật lệ, nguyên tắc giữa các tổ chức chính trị.

Trích đoạn Hiến Pháp nước CHXHCN Việt Nam (1992) liên quan đến Đảng chính trị

Điều 4

Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác – Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.

Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.

Khủng bố: Dùng biện pháp tàn bạo làm cho khiếp sợ để hòng khuất phục.

Nhà nước hiểu theo nghĩa pháp luật, là một tổ chức xã hội và quyền lực được giai cấp thống trị thành lập nhằm thực hiện quyền lực chính trị của mình. Nhà nước vì thế mang bản chất giai cấp.

Phản động nghĩa đen là chống lại với sự thay đổi do tác động của nội lực hay ngoại lực khách quan; nghĩa thông dụng tại Việt Nam là có tư tưởng, lời nói hoặc hành động chống lại cách mạng, chống lại trào lưu, nhằm phục hồi một xã hội quá khứ.

Tại Việt Nam từ “phản động” thường được dùng để chỉ những nhân vật bất đồng chính kiến có những hành động chống nhà nước hay những trang mạng ở trong cũng như ngoài nước có nội dung chống đối chính quyền Việt Nam.

“Phản động” theo nghĩa phổ biến của chính quyền Việt Nam trong thời chiến tranh thì có nghĩa là: Có tư tưởng hay hành động theo quân đội ngoại xâm, chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ, độc lập, và thống nhất của dân tộc Việt Nam.

“Phản động” theo nghĩa phổ biến của chính quyền Việt Nam ngày nay thì có nghĩa là: Có tư tưởng chống đối và có thái độ thù địch với nhà cầm quyền, hay có hành động gây tác hại, làm cản trở sự phát triển của quốc gia hoặc gây bất ổn cho xã hội.

Quốc gia là một khái niệm địa lý và chính trị, trừu tượng về tinh thần, tình cảm và pháp lý, để chỉ về một lãnh thổ có chủ quyền, một chính quyền và những con người của các dân tộc có trên lãnh thổ đó; họ gắn bó với nhau bằng luật pháp, quyền lợi, văn hóa, tôn giáo, ngôn ngữ, chữ viết qua quá trình lịch sử lập quốc, và, những con người chấp nhận nền văn hóa cũng như lịch sử lập quốc đó cùng chịu sự chi phối của chính quyền, và, họ cùng nhau chia sẻ quá khứ cũng như hiện tại và cùng nhau xây dựng một tương lai chung trên vùng lãnh thổ có chủ quyền.

Tự do là một khái niệm dùng trong triết học chính trị mô tả tình trạng khi một cá nhân có thể có khả năng hành động theo đúng với ý chí nguyện vọng của chính mình.

Triết học chính trị đứng trên quan điểm cá nhân chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa quan niệm khác nhau về tự do. Quan điểm các nhà theo cá nhân chủ nghĩa và quan điểm tự do về khái niệm quyền tự do nói đến sự tự do của cá nhân trước những ép buộc từ bên ngoài. Còn theo quan điểm xã hội thì ngược lại, quyền tự do được xem tương đương với việc phân bổ quyền lực theo cách công bình với lý lẽ nếu tự do mà không có bình đẳng sẽ dẫn tới sự chiếm ưu thế của những kẻ mạnh nhấ.

Ban Biên Tập

Tạp chí Thanh Niên PHÍA TRƯỚC

Tải TCPT34 về máy – Đảng chính trị Việt Nam trong thế kỷ XX & XXI
Download TCPT34 – HD (9MB)
Download TCTP – SD (4MB)
Download TCPT – Mini (2.5MB)

About these ads